Stefaan Loncke - ce(n)suur & FACES

Met de installatie BlackNoise/WhiteNoise wou ik het begrip “norm” op een zo breed mogelijke wijze bevragen. Met normen wordt een cultuur gebouwd… een leefbare dimensie geconstrueerd. De norm is een afbakenende grens… maar wat wordt er buitengesloten? En hoe verhoudt zich wat binnen de norm ligt tot wat ze buiten sluit?

Ik kreeg het idee voor deze installatie via een oude druktechniek waarmee heiligenprenten werden gemaakt. Er werd eenzelfde cliché gebruikt voor elke heilige… maar een ander cliché voor het attribuut, wat dan tevens diens identiteit uitmaakt. Ik speelde met het idee dat de identiteit hier werd gevormd door een voorwerp waarmee deze personen de dood vonden... de dood als gevolg voor het overschrijden van een norm. Ze legden zich niet neer bij een ‘sparende’ norm, maar hadden ‘iets’ gevonden waarmee ze zich identificeerden en dat hen tegelijkertijd buiten de ‘bescherming’ en ‘leefbaarheid’ plaatste… een element van transgressie.

Ik transponeerde dit gegeven naar de roepende leegte binnen elk mens, en abstraheerde de vraag tot die van het verschil.

Ik had het concept voorgelegd aan audiovisueel kunstenaar Geert Wachtelaer, die er onmiddellijk binding mee voelde. Hij voegde een extra dimensie toe met betrekking tot de onverenigbaarheid van het verschil.

Ine Pieters vond zich eveneens onmiddellijk gelijkgestemd met wat we in de installatie probeerden te brengen. Acht schermen, opgesteld volgens verhouding van Pythagoras tonen Ine en mij met persoonlijke attributen van transgressie, en een negende waarbij we elkaars ‘attribuut’ vormen.(project met steun van de Vlaamse Overheid)

  

Met de experimentele dansfilm Ce(n)suur wou ik het concept uit een algemener hoek benaderen. De vraag van het verschil komt hier te liggen bij de interpreterende blik van een toeschouwer. In het verhaal zelf, een eclips tussen Cultuur en Natuur, is het element van transgressie binnen de culturele context tot falen gedoemd… In de film ontmoeten zich drie momenten uit de Griekse mythologie, om de spanningen tussen Cultuur en Natuur te bevragen: Perseus en de Medusa; Odysseus en de Sirenen; Diana en Actaeon.

De rol van Natuur werd gebracht door Nicoletta Branchini, die het onvoorspelbare, overweldigende en soms speelse van de Natuur ook in haar beweging draagt. Maar tijdens het verhaal zijn de rollen ook inwisselbaar en vertolk ook ik soms de Natuur. Erg veel wordt overgelaten aan de interpretatie van de kijker (die deze dus tevens bevraagt), en de film zelf wordt aangeboden als een puzzel.

Geert Wachtelaer stond voor de uitdaging de complexe bewegingssequenties in beeld te brengen, op een manier waarbij de camera zelf de derde performer werd. Er werd gefilmd in een verlaten kerk en op duinlocaties.

Voor de soundtrack hadden we zowel heel open, abstract, minimalistische als geconcentreerde en dynamische werken nodig. Hiervoor deden we beroep op drie geluidskunstenaars Clive Burton, Karen Malfliet en David Junyent Prat.

 

De experimentele dansfilm Faces ontwikkelde ik met aandacht voor de strijd van een transgressief verlangen, maar dat toch in de knelgreep van normatieve constructies zit. Waar het project ‘Ce(n)suur’ zich concentreerde op de macht van de Natuur, concentreert Faces zich op de macht van de Cultuur.

Geert Wachtelaer kwam voor de uitdaging een zeer donker stuk in beeld te brengen met heel veel verschillende spanningen, met als decor een verlaten fabriek.

Samen met hedendaags danseres Frédérique Galliot en breng ik het vrouwelijke en mannelijke, dat op exploratie gaat doorheen tegenstellingen en de implicaties van tegenstellingen. Het bewegingsvocabularium van Fréderique dat zich concentreert op innerlijke/uiterlijke en menselijk/dierlijke tegenstellingen, is nauw met het concept betrokken. Er is een duidelijke butoh ondertoon, en net zoals bij ce(n)suur geeft het camerawerk van Geert een krachtige extra dimensie aan het narratieve van de bewegingen.